ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଏହି ସବୁ ପରିସ୍ଥିତରେ ନିଜ ଲୋକ ହୋଇଥାନ୍ତି ଶତ୍ରୁ, କରିଥାନ୍ତି ବଡ଼ କ୍ଷତି

ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ କିଛି ସମୟରେ ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଘଟିଥାଏ । ଏହି ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ପ୍ରିୟଜନ ଏବଂ ଅପରିଚିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପରିଚୟ ଦେଇଥାଏ । ମହାନ କୂଟନୀତିଜ୍ଞ, ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ତଥା ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ବହୁତ କଷ୍ଟଦାୟକ ସମୟ ଦେଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ବିଷୟରେ ସେ ଲେଖିଥିବା ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଅଟେ । ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏକ ସୁଖୀ, ସଫଳ ଜୀବନ ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଦିଏ । ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ଏପରି କିଛି ପରିସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ହୋଇପାରନ୍ତି । ଚାଣକ୍ୟ ନିତିରେ, ଜୀବନର ଏପରି କିଛି ପରିସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି, ଯେତେବେଳେ ନିଜ ଲୋକ ଶତ୍ରୁ ଭଳି ଆଚରଣ କରନ୍ତି । ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ବନ୍ଧା ହୋଇ ରହିଥିବା ଅନୁଭବ କରେ । ସେ ଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

ମା’ର ପ୍ରେମ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସର୍ତ୍ତମୂଳକ ପ୍ରେମ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ମା’ ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରି କିଛି କ୍ଷତି ଘଟାଏ, ସେତେବେଳେ ଏପରି ମା’ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଏ ।

ଜଣେ ପିତା ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏକ ଛାତ ସଦୃଶ, ଯିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ବାପା ବହୁତ ଋଣ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ତାହା ପରିଶୋଧ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଯଦି ସେହି ଋଣର ଭାର ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ସେହି ପିତା ନିଜ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁ ପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି । ଋଣର ଭାର ପୁଅର ଜୀବନକୁ କଷ୍ଟକର କରିଥାଏ ।

ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ, ସଂସ୍କାରି ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପତ୍ନୀ ପାଏ, ସେ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟବାନ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ପତ୍ନୀ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ପିଲା ଏବଂ ସମଗ୍ର ପରିବାର ପାଇଁ ଅପବାଦର କାରଣ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ପରିବାରକୁ ଅଲଗା କରିଦେଇଥାଏ । ଠିକ୍ ସେହିପରି, ପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ସ୍ୱାମୀ ପାଇବା ଭାଗ୍ୟର ବିଷୟ, ଯିଏ ପ୍ରେମ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରେ । କିନ୍ତୁ ଯଦି ସ୍ୱାମୀ ମଦ୍ୟ ପାନ କରୁଥାଏ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ରଖେ । ତେବେ ପତ୍ନୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁ ଭଳି ଆଚରଣ କରନ୍ତି ।

ଜଣେ ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଶାନ୍ତ ସରଳ ପିଲା ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ । ଅନ୍ୟ ପଟେ, ଯେତେବେଳେ ପିଲାଟି ମୂର୍ଖ, ଖରାପ ଓ ନିଶାର ଶିକାର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅନେକଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଏ ।