କେଉଁଠୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ହୋଲି, ଜାଣନ୍ତୁ ସଂସାରରେ ପ୍ରଥମେ କିଏ ଖେଳିଥିଲେ
ଫାଲଗୁନ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ହୋଲି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ବି ରଙ୍ଗର ପର୍ବ ହୋଲିର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ କଥା ଉଠେ ସେତେବେଳେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିଉସୀ ହୋଲିକାଙ୍କ କଥା ମନକୁ ଆସେ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି ଏହି ପର୍ବ ସହିତ ଜଡିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୌରାଣୀକ କାହାଣୀ? ଆପଣ ଜାଣିଛନ୍ତି କି ଦେବଲୋକରେ ପ୍ରଥମ ହୋଲି ଖେଳ ବିଷୟରେ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା…
ସାରା ଦେଶରେ ହୋଲି ପୂର୍ବ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ହୋଲିକା ଦହନ ପରମ୍ପରା କାହିଁ କେବେ ଠାରୁ କେତେ ପୁରୁଷ ଧରି ଚାଲି ଆସୁଛି । ହୋଲିକା ଦହନ ପରମ୍ପରାର ଇତିହାସ ବିହାରର ପୁର୍ନିଆ ଜିଲ୍ଲାର ବାନମନଖୀ ସହିତ ଜଡିତ । ଏହା ପଛରେ ଥିବା କାହାଣୀ ବହୁତ କମ୍ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି । ଯଦି ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ତେବେ ତେବେ ହୋଲିକା ଦହନ ର ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶଗୁଡିକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସିକଲିଗଡ ଧରହରା (ବନମନଖୀ) ରେ ରହିଛି । ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ନରସିଂହ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ଅବତାରିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଋଷି (ପୁରୋହିତ) କହିଛନ୍ତି ଯେ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ଅସୁର ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଋଷି (ପୁରୋହିତ) କହିଛନ୍ତି ଯେ ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପର ଅତ୍ୟାଚାର ଏହି ତିନୋଟି ଜଗତରେ ହାହାକାର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ତା’ପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଅସୁରରାଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ କାୟାଧୁଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ । ଭକ୍ତ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ଜନ୍ମରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଜଣେ ଭକ୍ତ ଥିଲେ । ଯେଉଁଥିପାଇଁ ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଭାବିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ନିଜ ରାସ୍ତାରୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପ ହୋଲିକାଙ୍କ ସହ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦଙ୍କୁ ନିଆଁରେ ପୋଡି ଦେବାକୁ ଯୋଜନା କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ହୋଲିକାଙ୍କ ନିକଟରେ ଏପରି ଏକ ଚାଦର ଥିଲା ଯାହା ଉପରେ ଅଗ୍ନିର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁନଥିଲା । ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ, ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପ ନିଜ ଭଉଣୀ ହୋଲିକାଙ୍କୁ ସେହି ଚାଦରରେ ଗୁଡ଼ାଇ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦଙ୍କୁ କୋଳରେ ବସାଇ ନିଆଁ ଲଗାଇ ଦେଇଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଖମ୍ବରୁ ନରସିଂହ ଅବତାରିତ ହୋଇ ଭକ୍ତ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ । ପ୍ରବଳ ପବନରୁ ହୋଲିକାର ଚାଦର ଉଡ଼ିଯିବାରୁ ସେ ନିଆଁରେ ପୋଡି ଯାଇଥିଲେ ।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖବର ସିକଲିଗଡ ଧରହରା (ବାନମନଖୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିୟା) ରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏହା ହେଉଛି ସେହି ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ହୋଲିକା ଦହନ ହୋଇଥିଲା । ଭକ୍ତ ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ । ସେବେଠାରୁ ହୋଲି ଏହି ତିଥିରେ ହୋଲି ପାଳନ କରାଯାଏ ।
ପ୍ରଥମ ହୋଲି କିଏ ଖେଳିଥିଲେ :
ହୋଲି ପର୍ବର ପୁରାଣ ଉଭୟ ମହାଦେବ ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଜଡିତ। ହରିହର ପୁରାଣର କାହାଣୀ କହେ ଯେ ଦୁନିଆର ପ୍ରଥମ ହୋଲି ଦେବଦେବ ମହାଦେବ ଖେଳିଥିଲେ। ଏହି ଖେଳରେ ପ୍ରେମର ଦେବତା କାମଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରତି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି କାହାଣୀରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଶଙ୍କର କୈଳାଶରେ ସମାଧିରେ ଲୀନ ଥିଲେ ସେତେବେଳେ ତାରାକାସୁରକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ କାମଦେବ ଏବଂ ରତି ନୃତ୍ୟ କରି ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ଯେତେବେଳେ ରତି ଓ କାମଦେବଙ୍କ ନୃତ୍ୟରେ ମହାଦେବଙ୍କ ସମାଧି ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା ଭଗବାନ ଶଙ୍କର କାମାଦେବଙ୍କୁ କ୍ରୋଧର ନିଆଁରେ ଭସ୍ମ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ରତି ଏନେଇ କାନ୍ଦିଲେ, ସେତେବେଳେ ଅତି ଦୟାଳୁ ଭଗବାନ ମହାଦେବ କାମଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ।
ଏଥିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରତି ଏବଂ କାମଦେବ ବ୍ରଜମଣ୍ଡଳରେ ଏକ ବ୍ରହ୍ମ ଭୋଜନର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଦେବୀ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ରତି ଚନ୍ଦନ ଟିକା ଲଗେଇ ଖୁସି ମନେଇଥିଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହିଦିନ ଫାଲଗୁନ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିକା ଥିଲା।
ହରିହର ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରହ୍ମ ଭୋଜନର ଆନନ୍ଦରେ ମହାଦେବ ଡମ୍ବରୁ ଏବଂ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ବଂଶୀ ବଜାଇଥିଲେ। ମାତା ପାର୍ବତୀ ବୀଣାରୁ ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବାବେଳେ ମାତା ସରସ୍ୱତୀ ବସନ୍ତର ରାଗରେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ସେହିଦିନଠାରୁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଫାଲଗୁନ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ରଙ୍ଗ ସହିତ ହୋଲି ପର୍ବ ପାଳନ କରିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
କିପରି ପାଳିବେ ହୋଲି :
ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ହୋଲି ଦିନ ଆମେ ଖେଳୁଥିବା ଅବୀର ଏବଂ ରଙ୍ଗ ଭଗବାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ହେବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ, ହୋଲିକା ଦହନର ପାଉଁଶରେ ଭଗବାନ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଶୁଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ପରେ ନିଜର ପସନ୍ଦର ରଙ୍ଗ ସହିତ ହୋଲି ଖେଳିବା ସହ ନିଜ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସ୍ନେହ-ପ୍ରେମ ବାଣ୍ଟି ପାରିବେ।
