ଆଜି ବିଶ୍ଵ ପରିବେଶ ଦିବସ ! ଏ ବର୍ଷର ଥିମ ‘କେବଳ ଗୋଟିଏ ପୃଥିବୀ’, ଜାଣନ୍ତୁ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଇତିହାସ
ଆଜି ବିଶ୍ଵ ପରିବେଶ ଦିବସ । ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷ ଜୁନ୍ ୫ ତାରିଖରେ ଏହି ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ରାଜନୈତିକ ତଥା ସାମାଜିକ ଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ନିମନ୍ତେ ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ସାଧାରଣ ସଭା ଦ୍ୱାରା ୧୯୭୨ ମସିହା ଜୁନ୍ ୫ ତାରିଖରୁ ଜୁନ୍ ୧୬ ଯାଏଁ ଆୟୋଜିତ ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଆଲୋଚନା ପରେ ଏହା ଘୋଷଣା କରାଯାଇ ଥିଲା। ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷିତ ହେବା ପଛରେ ମଣିଷ ସମାଜର ମଧ୍ୟ ଭୂମିକା ରହିଛି-ଏହା ଉପରେ ଜାତିସଂଘ ସଦସ୍ୟମାନେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଠିକ୍ ଏହାର ଦୁଇବର୍ଷ ପରେ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୭୪ ଜୁନ୍ ୫ରେ ପ୍ରଥମେ ‘ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସ ପାଳିତ’ ହୋଇଥିଲା । ଆଉ ସେବେଠାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଦିବସ ପାଳିତ ହୋଇ ଆସୁଛି ।
ଯେଉଁ ବସୁଧା ଆମକୁ ବଂଚିବାକୁ ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ ଦେଉଛି ତାହାକୁ ଓ ତାହାର ପରିବେଶକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ହେଉଛି ଆମର ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ । ତେଣୁ ତାକୁ ଭୁଲିଗଲେ କିମ୍ବା ତା’ର ଅବହେଳା କଲେ ଏଥିସହିତ ନିଜର ଲାଭ ଓ ଲୋଭ ପାଇଁ ତା’ର ମାତ୍ରାଧିକ ଉପଯୋଗ କରିବାଦ୍ୱାରା ତାହା ଅଧିକ କାଳ ତିଷ୍ଠି ରହିବା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ସେହିପରି ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ପୃଥିବୀର ସୁରକ୍ଷା ସିଧାସଳଖ ଜଡିତ । ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ସଂପର୍କିତ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଉଛି । ପ୍ରାୟ ୧୪୩ଟି ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହିଦିନ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହାତକୁ ନିଆଯାଉଛି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଦିବସ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଲୋଗାନକୁ ନେଇ ପାଳିତ ହେଉଛି ।
ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସ-୨୦୨୨ର ଥିମ୍ :
ଏ ବର୍ଷର ଥିମ୍ ହେଉଛି ‘କେବଳ ଗୋଟିଏ ପୃଥିବୀ’ । ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପରିବେଶରେ ହେଉଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣ, ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି, ବହୁ ଜୀବଜଗତର ବିଲୋପ, ଅନିୟମିତ ବୃଷ୍ଟିପାତ, ବନ୍ୟା, ମରୁଡି, ବାତ୍ୟା ଆଦି ସମ୍ପର୍କରେ ଜନସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟିକରି ପ୍ରକୃତି ଓ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା କରିବା। ତାହାସହିତ ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା। ଏହି ଥିମ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସୁସମ୍ପର୍କରେ ବଞ୍ଚିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ । ଯେହେତୁ ଏହା ଆମ ଗ୍ରହକୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ସଂଗୃହିତ, ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥାଏ ।
୧୯୭୨ ଷ୍ଟକହୋମ ସମ୍ମିଳନୀ ପାଇଁ ‘କେବଳ ଗୋଟିଏ ପୃଥିବୀ’ ସ୍ଲୋଗାନ ଥିଲା । ଯାହା ୫୦ ବର୍ଷ ପରେ, ଏହାକୁ ପୁଣି ଦୋହରାଯାଇଛି – ଏହାର ଅର୍ଥ ଗ୍ରହ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଘର । ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ଷ୍ଟକହୋମରେ ପରିବେଶ ଉପରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ସମ୍ମିଳନୀ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମିଳନୀ ଥିଲା ଯାହା ପରିବେଶକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ କରିଥିଲା । ଏହା ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଯୋଗ କରେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଆମର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ୟବହାର ପସନ୍ଦ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣେ । ଏହା ସାମୂହିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଯାହା ଆମକୁ ଆବଶ୍ୟକ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ପରିବେଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ । ତେଣୁ ଆମେ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇପାରିବା ।
ମହତ୍ତ୍ୱ :
ଜାତିସଂଘର ଏହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଦିନ ପରିବେଶ ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ସର୍ବ ବୃହତ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ପୃଥିବୀର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ପୃଥିବୀର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଡିତ ଅଛନ୍ତି ।
୨୦୨୨ ବିଶ୍ୱର ପରିବେଶ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଅଟେ । କାରଣ ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ମାନବ ପରିବେଶ ଉପରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ସମ୍ମିଳନୀ ହେବାର ୫୦ ବର୍ଷ ପୂରଣ ହୋଇଛି, ଯାହା ପରିବେଶ ଉପରେ ପ୍ରଥମ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବୈଠକ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଛି ।
ଇତିହାସ :
ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ପରିବେଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (UNRP) ସହଭାଗିତାରେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ସ୍ୱିଡେନ ସରକାର ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସ ୨୦୨୨ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆୟୋଜନ କରିବେ | ଏହି ଦିନଟି ପ୍ରଥମେ ୧୯୭୩ ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ମାନବ ପରିବେଶ ଉପରେ ଷ୍ଟକହୋମ ସମ୍ମିଳନୀର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ସାଧାରଣ ସଭା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା | ଜୁନ୍ ୫ରୁ ୬, ୧୯୭୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱିଡେନର ଷ୍ଟକହୋମ ଠାରେ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
୧୯୭୨ ଷ୍ଟକହୋମ ସମ୍ମିଳନୀ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପରିବେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ଏଜେନ୍ସି ଗଠନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା ଏବଂ ପରିବେଶକୁ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟ ଥିଲା ଯେଉଁଠାରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ ଏବଂ ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ବାଟ ଫିଟିଥିଲା | ଷ୍ଟକହୋମ ସମ୍ମିଳନୀରେ ବିଶ୍ୱ ପରିବେଶ ଦିବସର ଧାରଣା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ହୋଇଥିଲା, ପ୍ରଥମଟି ୧୯୭୩ ରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା।
